ଲନ୍ ବାୟୁକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିପାରିବ, ଧୂଳି ଶୋଷଣ କରିପାରିବ, ଶବ୍ଦକୁ ରୋକିପାରିବ, ପ୍ରଦୂଷଣ ଏବଂ ନିଶା ନିବାରଣ କରିପାରିବ, ମାଟି କ୍ଷୟ ହ୍ରାସ କରିପାରିବ, ମାଟି ଗଠନକୁ ଉନ୍ନତ କରିପାରିବ, ସୌର ବିକିରଣକୁ ଧୀର କରିପାରିବ, ଦୃଷ୍ଟିକୁ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ପୁନଃସ୍ଥାପିତ କରିପାରିବ, ସହରକୁ ସବୁଜ ଏବଂ ସୁନ୍ଦର କରିପାରିବ, ଏବଂ ସହରାଞ୍ଚଳ ପରିବେଶକୁ ଉନ୍ନତ କରିପାରିବ। ଲନ୍ ଅଞ୍ଚଳ ନିରନ୍ତର ବିସ୍ତାରିତ ହେଉଛି। ତଥାପି, ଘରୋଇ ଲନ୍ ସାଧାରଣତଃ 3-5 ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ନିର୍ଜନ ହୋଇଯାଏ, ଏବଂ କିଛି ଲନ୍ ସ୍ଥାପନ ହେବା ପରେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଜନ ହୋଇଯାଏ। ବିଦେଶରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ସହିତ ଲନ୍ଗୁଡ଼ିକର ସେବା ଜୀବନ 10-15 ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ। କାରଣ ହେଉଛି ମୋ ଦେଶର ଲନ୍ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଯଥେଷ୍ଟ ପରିପକ୍ୱ ନୁହେଁ, ମୁଖ୍ୟତଃ କଟା, ସାର, ଜଳସେଚନ ଏବଂ କୀଟପତଙ୍ଗ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଭଳି ଅନୁପଯୁକ୍ତ କିମ୍ବା ବିଳମ୍ବିତ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଯୋଗୁଁ। ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ବିନ୍ଦୁଗୁଡ଼ିକ ଲନ୍ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣଏବଂ ପରିଚାଳନା କୌଶଳଗୁଡ଼ିକ ନିମ୍ନରେ ସଂକ୍ଷେପରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
୧. କଟାଯିବା
ଘାସ କାଟିବା ମଧ୍ୟ ଲନ୍ ଯତ୍ନର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିଗ। ଯଦି ଲନ୍ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ କାଟି ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ, ତେବେ କାଣ୍ଡର ଉପର ଭାଗ ବହୁତ ଶୀଘ୍ର ବଢ଼ିଥାଏ ଏବଂ କେତେକ ସମୟରେ ବିହନ ପାଏ, ଯାହା ତଳ ଭାଗରେ ଦଳି ନପାରୁଥିବା ଘାସର ବୃଦ୍ଧିକୁ ବାଧା ଦିଏ ଏବଂ ପ୍ରଭାବିତ କରେ, ଏହାକୁ ଏକ ମରୁଭୂମିରେ ପରିଣତ କରେ।
ଲନ୍ କଟା ସମୟ ସାଧାରଣତଃ ମାର୍ଚ୍ଚରୁ ନଭେମ୍ବର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୋଇଥାଏ, ଏବଂ କେତେକ ସମୟରେ ଉଷ୍ମ ଶୀତରେ ମଧ୍ୟ କାଟିବା ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ। ଲନ୍ କଟା ଉଚ୍ଚତା ସାଧାରଣତଃ 1/3 ନୀତି ଅନୁସରଣ କରେ। ଲନ୍ 10-12 ସେମି ଉଚ୍ଚତା ଏବଂ ନଡ଼ାର ଉଚ୍ଚତା 6-8 ସେମି ହେଲେ ପ୍ରଥମ କଟା କରାଯାଏ। ଆପଣ କେତେ ଥର କଟା କରନ୍ତି ତାହା ଆପଣଙ୍କ ଲନ୍ କେତେ ଶୀଘ୍ର ବଢ଼େ ତାହା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଉଚ୍ଚମାନର ବିଦେଶୀ ଲନ୍ ବର୍ଷକୁ 10 କିମ୍ବା ଶହ ଶହ ଥର କଟାଯାଏ। ସାଧାରଣତଃ ମେ-ଜୁନ୍ ହେଉଛି ସେହି ସମୟ ଯେତେବେଳେ ଲନ୍ ସବୁଠାରୁ ଜୋରରେ ବଢ଼େ। ଏହାକୁ ପ୍ରତି 7-10 ଦିନରେ 1-2 ଥର ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସମୟରେ 10-15 ଦିନରେ 1-2 ଥର କଟାଯାଏ। ଲନ୍ କୁ ଅନେକ ଥର କଟାଯାଇଛି। ଏଥିରେ କେବଳ ରାଇଜୋମ୍ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଆଚ୍ଛାଦନ କ୍ଷମତା ବିକଶିତ ହୋଇଛି ତାହା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହାର କମ ଉଚ୍ଚତା, ପତଳା ପତ୍ର ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ସାଜସଜ୍ଜା ମୂଲ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ଲନ୍ କାଟିବା ସମୟରେ, ଘାସ କାଟିବା ଷ୍ଟ୍ରିପ୍ଗୁଡ଼ିକ ସମାନ୍ତରାଳ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଥର ଘାସ କାଟିବା ସମୟରେ ଦିଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ ପଡିବ। ଖରା ସମୟରେ, ଆପଣ ଘାସକୁ ଥଣ୍ଡା କରିବା ପାଇଁ ଲନ୍ରେ ରଖିପାରିବେ, କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ଅଧିକ ସମୟ ପାଇଁ ଛାଡି ଦିଆଯାଇପାରିବ ନାହିଁ, ନଚେତ୍ ଲନ୍ ସହଜରେ ନରମ ହୋଇଯିବ, ଧୀରେ ଧୀରେ ବଢ଼ିବ ଏବଂ ଜୀବାଣୁ ବଂଶବୃଦ୍ଧି କରିବ। ସୁନ୍ଦର ଦୃଶ୍ୟ ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ଲନ୍ର ଧାରଗୁଡ଼ିକୁ ସାଧାରଣତଃ କଇଁଚି ସାହାଯ୍ୟରେ କାଟି ଦିଆଯାଏ।
୨. ସାର ପ୍ରୟୋଗ
ଲନ୍ ଯତ୍ନରେ ସାର ପ୍ରୟୋଗ ଆଉ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ। ଯେତେ ଥର ଲନ୍ କାଟିବାକୁ ହୁଏ, ମାଟିରୁ ସେତେ ଅଧିକ ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱ ଅପସାରିତ ହୁଏ, ତେଣୁ ବୃଦ୍ଧି ପୁନଃସ୍ଥାପିତ କରିବା ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱ ପୂରଣ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ। ଲନ୍ ସାର ସାଧାରଣତଃ ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍ ସାର ଏବଂ ଯୌଗିକ ସାର ଉପରେ ଆଧାରିତ। ଉପଯୁକ୍ତ ପରିମାଣ ସାର ପ୍ରତି 667 ବର୍ଗ ମିଟର ପାଇଁ 28-12 କିଲୋଗ୍ରାମ, ଅର୍ଥାତ୍ 15-18 ଗ୍ରାମ/ବର୍ଗ ମିଟର। ସାର ପ୍ରୟୋଗର ଆବୃତ୍ତି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଲନ୍ ଅନୁସାରେ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ। ସାଧାରଣତଃ, ଲନ୍ ବର୍ଷକୁ 7-8 ଥର ସାର ପ୍ରୟୋଗ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ।
୩. ପାଣି ଦେବା
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଲନ୍ ଘାସ ହେତୁ, ସେମାନଙ୍କର ମରୁଡ଼ି ପ୍ରତିରୋଧ କିଛିଟା ଭିନ୍ନ। ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରବଳ ବୃଦ୍ଧି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ, ସେମାନଙ୍କୁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପାଣି ଆବଶ୍ୟକ। ତେଣୁ, ଏକ ଭଲ ଲନ୍ ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ସମୟାନୁସାରେ ପାଣି ଦେବା ଆଉ ଏକ ପଦକ୍ଷେପ। ସାଧାରଣତଃ, ଉଚ୍ଚ ତାପମାତ୍ରା ଏବଂ ଖରା ଋତୁରେ, ପ୍ରତି 5-7 ଦିନରେ ଥରେ ସକାଳେ ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ପାଣି ଦିଅନ୍ତୁ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୂଳକୁ 10-15 ସେମି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆର୍ଦ୍ରତା ମିଳିବ। ଅନ୍ୟ ଋତୁରେ ପାଣି ଦେବା ଦ୍ଵାରା ମାଟିର ମୂଳକୁ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆର୍ଦ୍ରତା ବଜାୟ ରହିବ। ତଥାପି, ସମାନ ଜଳସେଚନ ବଜାୟ ରଖିବା, ପାଣି ସଞ୍ଚୟ କରିବା ଏବଂ ଘାସ ପୃଷ୍ଠରୁ ଧୂଳି ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ପାଣି ଦେବା ସମୟରେ ସ୍ପ୍ରିଙ୍କଲର ଜଳସେଚନ ବଦଳରେ ବହୁ-ଦିଗୀୟ ସ୍ପ୍ରେ କରିବା ଭଲ।
4. ଗାତ ଖୋଳିବାଏବଂ ମାଟିକୁ ବାୟୁଚଳନ କରିବା ପାଇଁ ମାଟି ପାର କରନ୍ତୁ
ବର୍ଷକୁ 1-2 ଥର ଲନ୍ କ୍ଷେତଗୁଡ଼ିକୁ ଖୋଳିବା ଏବଂ ମାଟିକୁ ବାୟୁଚାଳିତ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଲନ୍ ର ବଡ଼ ଅଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ଏକ ଡ୍ରିଲିଂ ମେସିନ୍ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ। ଗାତ ଖୋଳିବା ପରେ, ଲନ୍ କୁ ବାଲିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ତା’ପରେ ଏକ ଦାନ୍ତ ରେକ୍ କିମ୍ବା କଠିନ ଝାଡୁ ବ୍ୟବହାର କରି ବାଲିକୁ ସମାନ ଭାବରେ ଝାଡ଼ନ୍ତୁ ଯାହା ଦ୍ଵାରା ବାଲି ଗାତ ଭିତରକୁ ଗଭୀର ପ୍ରବେଶ କରି ସାହସ ବଜାୟ ରଖିବ ଏବଂ ଗଭୀର ମାଟିର ଜଳ ସ୍ରୋତକୁ ଉନ୍ନତ କରିବ। ଘାସ ପୃଷ୍ଠରେ ବାଲି ସ୍ତରର ଘନତା 0.5 ସେମିରୁ ଅଧିକ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଛୋଟ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ହାଲୁକା ଦୋରସା ଲନ୍ କୁ ବାୟୁଯୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ, 8-10 ସେମି ଦୂରତା ଏବଂ ଗଭୀରତାରେ କଣ୍ଟା ଖୋଳିବା ପାଇଁ ଏକ ଖୋଳିବା କଣ୍ଟା ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ। ମାଟିର ଗଣ୍ଠିକୁ ଏଡାଇବା ପାଇଁ କଣ୍ଟାଗୁଡ଼ିକ ସିଧା ଭିତରକୁ ଏବଂ ବାହାରକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ମାଟି ପାଇଁ କଣ୍ଟାର ବିଭିନ୍ନ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟକରଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇପାରିବ, ଏବଂ କାମ ପାଇଁ କୋଦାଳ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ। କଟା କରିବା ସମୟରେ, ଜୋରଦାର ମୂଳ ବୃଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ କିଛି ଲନ୍ ଘାସ ମୂଳ ପ୍ରଣାଳୀକୁ କାଟି ଦିଆଯାଇପାରିବ। ପ୍ରତିବର୍ଷ ବସନ୍ତ ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ବାୟୁଚଳନ ପାଇଁ ଗାତ ଖୋଳିବା ଏବଂ ମାଟି ପାର କରିବାର ସର୍ବୋତ୍ତମ ସମୟ ହେଉଛି।
୫. ଘାସ ବାହାର କରନ୍ତୁ
ଘାସ କାଟିବା ସମୟରେ, "ଶୀଘ୍ର ଘାସ କାଟିବା", "ଘାସ କାଟିବା" ଏବଂ "ଘାସ କାଟିବା" ନୀତିଗୁଡ଼ିକୁ ଆୟତ୍ତ କରନ୍ତୁ। ପରିମାଣ କମ୍ ହେଲେ ଛୁରୀ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ପରିମାଣ ଅଧିକ ଏବଂ ଘନୀଭୂତ ହେଲେ ଏକ କୋଦାଳ ସାହାଯ୍ୟରେ ଖୋଳି ଦିଅନ୍ତୁ, ଏବଂ ପୁନଃରୋପଣ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଭୂମିକୁ ସମତଳ କରନ୍ତୁ। ଏକ ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଖରାଦିନେ ସିଞ୍ଚନ କରନ୍ତୁ, ଯେତେବେଳେ ତାପମାତ୍ରା 25°C ରୁ ଅଧିକ ହୁଏ। ଏହି ସମୟରେ, ଔଷଧର ପ୍ରଭାବ ବହୁତ ଦ୍ରୁତ ହୋଇଥାଏ, ଏବଂ ମାତ୍ରା ଅଧା କରାଯାଇପାରିବ। ତୃଣନାଶକ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ମିଶ୍ରିତ ହେଲେ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହୋଇପାରେ। କିନ୍ତୁ ପଛୁଆ ଘାସ ନ ମାରିବା ପାଇଁ ସତର୍କ ରୁହନ୍ତୁ।
୬. ରୋଗ ଏବଂ କୀଟପତଙ୍ଗ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ
ଅଧିକାଂଶ ଲନ୍ ରୋଗ କବକ, ଯେପରିକି କଳଙ୍କି, ପାଉଡର ମିଲଡ୍ୟୁ, ସ୍କ୍ଲେରୋଟିନିଆ, ଆନ୍ଥ୍ରାକନୋଜ୍, ଇତ୍ୟାଦି। ଏଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାୟତଃ ମାଟିରେ ଥିବା ମୃତ ଗଛ ମୂଳ, ଡାଳ ଏବଂ ପତ୍ରରେ ରହିଥାଏ। ଉପଯୁକ୍ତ ଜଳବାୟୁ ପରିସ୍ଥିତିର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ, ଏଗୁଡ଼ିକ ଲନ୍ କୁ ସଂକ୍ରମିତ ଏବଂ କ୍ଷତି କରିବେ, ଯାହା ଫଳରେ ଲନ୍ ର ବୃଦ୍ଧି ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେବ, ଯାହା ଫଳରେ ଏହା ହଳଦିଆ ହୋଇଯିବ କିମ୍ବା ପ୍ୟାଚ୍ କିମ୍ବା ପ୍ୟାଚ୍ ହୋଇ ମରିଯିବ। ପ୍ରତିରୋଧ ଏବଂ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପଦ୍ଧତିରେ ସାଧାରଣତଃ ରୋଗର ସଂକ୍ରମଣ ଧାରାକୁ ଆଧାର କରି ପ୍ରତିରୋଧ କିମ୍ବା ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ କବକନାଶକ ବ୍ୟବହାର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ସମୟରେ, ଲନ୍ କୁ କମ୍ କାଟି ସ୍ପ୍ରେ କରାଯିବା ଉଚିତ।
୭. ନବୀକରଣ, ପୁନର୍ଜୀବନ ଏବଂମାଟି ଗଡ଼ାଇବା
ଯଦି ଲନ୍ଟି ଚୁଟି କିମ୍ବା ଆଂଶିକ ଭାବରେ ମରିଯାଇଥିବା ଦେଖାଯାଏ, ତେବେ ଏହାକୁ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଅର୍ଥାତ୍, ବସନ୍ତ ଋତୁର ଆରମ୍ଭରେ କିମ୍ବା ଶରତ ଋତୁର ଶେଷ ଭାଗରେ ସାର ଦେବା ସମୟରେ, ଅଙ୍କୁରିତ ଘାସ ବିହନ ଏବଂ ସାରକୁ ମିଶ୍ରଣ କରି ଲନ୍ରେ ସମାନ ଭାବରେ ସିଞ୍ଚନ କରନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ପ୍ରତି 20 ସେମି ଦୂରରେ ଲନ୍ରେ ଫାଟ କାଟି ସାର ପ୍ରୟୋଗ କରନ୍ତୁ। ନୂତନ ମୂଳର ବୃଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ କମ୍ପୋଷ୍ଟ ଯୋଡନ୍ତୁ। ବାରମ୍ବାର କଟା, ପାଣି ଦେବା ଏବଂ ଶୁଖିଯାଇଥିବା ଘାସ ସ୍ତରକୁ ସଫା କରିବା ଦ୍ୱାରା ମାଟିର ଅଭାବ ଏବଂ ମୂଳ ଝଡ଼ ପାଇଁ, ଲନ୍ର ଅଙ୍କୁରିତ ହେବା ସମୟରେ କିମ୍ବା କଟା ପରେ, ସାଧାରଣତଃ ବର୍ଷକୁ ଥରେ ମାଟି ଯୋଡିବା ଏବଂ ଗୁଡ଼ାଯିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ମାଟି ତରଳିବା ପରେ ବସନ୍ତ ଋତୁର ଆରମ୍ଭ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଥର ଗୁଡ଼ାଯିବା ଉଚିତ।
ପୋଷ୍ଟ ସମୟ: ଅଗଷ୍ଟ-୦୬-୨୦୨୪